Kamu Davası Nedir, Nasıl Açılır?

Savcılık makamının şikayet şartı aranan suçlarda şikayete bağlı, şikayet koşulu aranmayan suçlarda ise kendiliğinden açtığı ceza davaları kamu davası niteliğine haizdir. Kamu davasını açma yetkisi Cumhuriyet savcısına verilmiştir.

Savcılık soruşturma başlattıktan sonra suça ilişkin yeterli derecede delil elde ettiğinde ve bu deliller suç şüphesi oluşturmak için kafiyse bir iddianame hazırlar. İddia makamı sıfatına sahip olan savcılık iddianamenin ardından da kamu davasını açar.

Kamu Davası Ne Demek?

Devlet kamuyu koruma görevini savcılık makamına vermiştir. Kamu düzenini sağlanması toplumsal yaşamın belirli bir ahenk içinde olmasını sağlar. Bir suç sebebi ile toplumda oluşacak huzursuzluk devletin istemediği bir durumdur.

Tolum düzeni bozulduğunda devlet tehlikeye düşeceğinden bu nizamın sağlanabilmesi için kamunun istikrar içinde olması gerekir. Düzeni bozabilecek ve toplumu doğrudan ya da dolaylı yollardan etkileme gücüne sahip suçlar karşısında kanun koyucu yasalar aracılığı ile denetimi sağlar.

Kamuyu etkileyebilecek suçlar karşısında da yasalar vasıtası ile cezalandırma yapılır. Kamu davası olarak adlandırılan ve ceza davası niteliğine sahip olan davalar da savcılık makamı tarafından açılır. Devletin kamu davası açma yetkisini verdiği savcılık makamı iddia makamı sıfatına sahip olur ve toplum adına hareket eder. Kamu davasında iddia makamı olarak da toplumu temsil görevini savcılık yürütür.

Savcılığın ceza mahkemesine açmak sureti ile iddia makamı sıfatı ile taraf olduğu davalar kamu davasıdır. Bir suç işlendiğinde şikayetin ardından veya savcılığın re ‘sen soruşturma başlatma yetkisi ile soruşturma başlatılır.

Soruşturmayı Cumhuriyet savcısı başlatır. Soruşturma kapsamında yeterli suç şüphesi oluşacak nispette delil toplandığında ise savcılık bir iddianame düzenleyerek kamu davasını açar. Savcılık yeterli delil elde edemediğinde ya da kovuşturma imkanı yoksa kovuşturmaya yer olmadığına dair karar alır.

Kamu Davası Nasıl Açılır?

Cumhuriyet savcısı tarafından açılan ceza davaları kamu davasıdır. Savcılık suç işlendiğinde olayı haber alır almaz veya şikayetin ardından soruşturma başlatma yetkisine sahiptir. Bir ceza davasının şikayete bağlı olarak ya da savcılık tarafından re ‘sen açılmasının farkı yoktur. Her iki durumda da kamu davası olma özelliği bulunur.

Kamu adına Cumhuriyet savcısı tarafından başlatılan ceza davaları kamu davası olarak adlandırılmaktadır. Toplumun ya da devletin doğrudan veya dolaylı olarak zarar görme ihtimali olan her tür suç karşısında kamu davası açılır.

Cumhuriyet savcısı kamu davası açmadan önce soruşturma başlatır. Bu soruşturma şikayet sonucunda olabileceği gibi savcılığın kendiliğinden harekete geçmesi ile de açılabilir. Savcılık soruşturma sırasında delilleri değerlendirir.

Delillerin yeterli suç şüphesi oluşturmaya yettiği durumlarda da savcılık makamı iddianame hazırlayarak iddia makamı sıfatı ile ceza davasını açar. Kamu davaları savcılığın taraf olduğu davalardır.

TCK 170. Madde kapsamında açılan kamu davalarında dava açma yetkisi Cumhuriyet savcısınındır. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu uyarınca devlete ya da kamuya zarar verebilme özelliğine sahip olan suçlar için 170. Madde kapsamında kamu davasının açılması düzenlenmiştir.

Kamu davası açılmadan önce düzenlenecek olan iddianamede çeşitli hususlar yer alır. Savcılık tarafından hazırlanan, görevli ve yetkili mahkemeye sunulan iddianamede yer verilmesi gereken hususlar aşağıdaki gibi sıralanır:

  • Şüpheli kimlik bilgileri,
  • Müdafi,
  • Suçtan zarar gören, maktul ya da mağdurun kimlik bilgileri,
  • Suçtan zarar gören ya da mağdur olanın kanuni temsilcisi veya vekili,
  • Açıklanması sakıncalı değilse ihbarı yapan kişinin kimlik bilgileri,
  • Şikayetçinin kimlik bilgileri,
  • Şikayet tarihi,
  • Suç ve suça ilişkin uygulanacak kanun maddeleri,
  • Suç delilleri,
  • Şüphelinin tutukluluk durumu varsa bilgileri.

Savcılık makamı iddianameyi düzenlerken şüpheliye yüklenen suça ilişkin olaylar ve mevcut delilleri beraber değerlendirir. İddianamenin sonuç bölümünde ise şüphelinin hem lehinde hem de aleyhinde görülen hususlara yer verilir.

Ayrıca sonuç bölümünde yer verilmesi gereken bir diğer husus da suça istinaden ilgili kanun uyarınca hangi cezalara ve güvenlik tedbirlerine hükmedilmesinin talep edildiğidir. Suç tüzel kişi faaliyeti kapsamında işlendiğinde ise tüzel kişiye uygulanması talep edilen güvenlik tedbirinin ne olması gerektiği de açıklanır.

Kamu Davası Açmada Takdir Yetkisi

Kamu davası açacak olan Cumhuriyet savcısına kanun koyucunun bazı durumlarda takdir yetkisi verdiği görülmektedir. İstisnai bir yetki olan kamu davası açma takdir yetkisi sınırsız bir yetki değildir.

TCK 171 uyarınca düzenlenmiş olan kamu davası açma takdir yetkisi belirli durumlar için geçerlidir. Savcılık suçla ilgili soruşturma yaparken yeterli suç şüphesi oluşturacak delil elde edemediğinde veya kovuşturma imkanı olmayan hallerde takdir yetkisini kullanarak KYOK kararı alabilir. Bu karar kovuşturmaya yer olmadığına dair bir karardır.

Savcılık takdir yetkisini kullanmak sureti ile kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı da alabilir. Her iki durumda da savcılığın kamu davası açma takdir yetkisini kullanması söz konusu olur.

KYOK Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar

KYOK kararı alacağı zaman savcılığın bazı hususları dikkate alması gerekir. Cezanın kalkmasına yol açan şahsi nedenlerden biri etkin pişmanlıktır. Bunun yanı sıra şahsi cezasızlık sebebinin varlığı söz konusu olduğunda da KYOK kararı alınabilir.

Etkin pişmanlık hükümleri kapsamında ya da şahsi cezasızlık nedenlerinin varlığı halinde savcılık soruşturma yürütürken kovuşturmaya yer olmadığına dair karar alabilir. Bu karar savcılığın kamu davası açma takdir yetkisi kapsamında alınabilecek bir karardır. Kovuşturmaya yer olmadığına dair bir karar alındığında Ceza Muhakemesi Kanunları hükmü uyarınca bu karara itiraz edilebilir.

Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi

Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı savcılığın verebileceği kararlardan biridir. Ön ödeme ve uzlaştırma kapsamı dışındaki suçlar için bu karar alınabilir. Bu kararın alınması sırasında ise bazı koşulların oluşup oluşmadığının önemi bulunmaktadır.

Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verileceği zaman yeterli suç şüphesi olmasına rağmen ve üst sınırı 3 yıl ya da daha az süreli hapis cezasının uygulanabileceği suçlar için bu uygulamaya gidilebilmektedir.

Koşulların varlığı halinde Cumhuriyet savcısının 5 yıl süre ile kamu davasının açılmasını erteleme kararı alması halinde şüpheli ya da suçtan zarar görenin bu karara itiraz etme hakkı bulunur. Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı koşulları aşağıdaki gibi sıralanır:

  • Şüpheli kasıtlı bir suç nedeni ile daha önce hapsi cezası mahkumiyeti almamış olmalıdır.
  • Mahkemenin şüpheli hakkında yeni bir suç işlemeyeceğine dair kanaate sahip olması gerekir.
  • Toplum veya şüpheli açısından kamu davasının ertelenmesinin dava açılmasına kıyasla daha fazla yararı bulunmalıdır.
  • Suç sebebi ile oluşan zarar giderilmelidir. Aynen iade, tazmin ya da suçtan önceki haline getirme şeklinde zararın telafi edilmesi ve koşulların birlikte oluşması halinde kamu davasının açılması ertelenebilir.
  • Ertelenme söz konusu olduğunda süresi içindeyken kasıtlı bir suç işlenmez ise KYOK kararı verilir. Şüpheli erteleme süresinde yeni bir suçu kasıtlı olarak işlediği takdirde kamu davasının açılması söz konusu olur.

KYOK, Kamu Davasının Açılmasının Ertelenmesi Uygulanmayan Durumlar

Bazı suçlar söz konusu olduğunda KYOK kararı alınamayacağı gibi kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı da uygulanmaz. Bu suçlar aşağıdaki gibi sıralanır:

  • Örgüt kurmak sureti ile suç işlemek üzere hareket etmek veya örgüte üye olmak ve örgüt yönetmek suçları sebebi ile bu kararlar uygulanmaz. Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar için bu uygulamalardan yararlanılamamaktadır.
  • Asker kişilerce işlenen askeri suçlarda ve kamu görevlisinin görevi sebebi ile işlediği suçlarda da bu kararlar uygulanamamaktadır. Ayrıca kamu görevlisine karşı görevi dolayısı ile işlenen suçlar için de aynı durum geçerlidir.
  • Cinsel dokunulmazlığa karşı işlenecek suçlar için de KYOK kararı alınamayacağı gibi kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı da uygulanamamaktadır.

Kamu Davası Süresi

Kamu davası açma yetkisine sahip olan Cumhuriyet savcısı kamu davasının mecburiliği ilkesi uyarınca hareket eder. Bu kapsamda da işlenen suça ilişkin yeterli düzeyde delil elde edilmiş ise ve bu deliller suç şüphesi oluşturmaya elverişliyse kamu davası açılmak üzere savcılık tarafından iddianame düzenlenerek görevli ve yetkili ceza mahkemesinde kamu davası açılır.

Kamu davası süresi ise çeşitli durumlar dahilinde değişebilir. Kamu davasının sonuçlanma süresi üzerinde etkisi olan unsurlardan biri suçun niteliğidir. Mahkemelerin iş yükü, sanık ve katılan sayısı, toplanması gereken delillerin kapsamı, mahkemenin bulunduğu il gibi unsurlar kamu davasının sonuçlanma süresini belirler.

Kamu davalarının ortalama sonuçlanma süresi 6 ay ile 2 yıl arasında değişebilir. Yerel mahkeme süresi olarak bu zaman aralığı geçerli olurken ayrıca istinaf ve temyiz süreleri de bulunur. Bu süreyi belirleyen unsurlar da davanın kapsamı, mahkemelerin iş yoğunluğu, sanık ve katılan sayılarıdır.

Şikayet

Kanun istisnai olarak bazı suçların takibini şikayete bağlar. Ceza mahkemelerinde suçların kural olarak takibi re ‘sen yapılmaktadır. Bununla birlikte istisnai suçlar için şikayet koşuluna da bakılır. Savcılık bir suç işlendiğini haber aldığında kendiliğinden harekete geçer.

Takibi şikayete bağlı suçlarda ise şikayetin gerçekleşmesinin ardından soruşturma başlatılır. Takibi şikayete bağlı olmayan suçlarda şikayetten vaz geçilse bile kamu davası düşmez. Savcılık bu tür bir suç karşısında iddia makamı olarak kamu davası sonlanana kadar davaya müdahil olur.

Kamu Davasına Katılma

Kamu davasına katılma söz konusu olduğunda ilk derece mahkemesinde görülen kovuşturma sürecinin her aşamasına ceza mahkemesine şikayette bulunan aşağıdaki kişiler katılabilir:

  • Müşteki,
  • Suçtan zarar gören gerçek ve tüzel kişiler,
  • Malen sorumlu olanlar.

Kamu davasına katılma istemi istinaf ve temyiz süreçlerinde gerçekleştirilememektedir. Kamu davası açıldıktan sonra dava açılan ceza mahkemesine dilekçe vermek sureti ile ya da katılma istemini içeren sözlü başvurunun duruşma zaptına geçmesi ile kamu davasına katılım gerçekleşebilir.

Kamu davasına katılan mağdur ya da suçtan zarar gören kişi; sağır-dilsiz, çocuk ya da akıl hastası olması halinde kendisi için baro tarafından istem aranmadan avukat görevlendirilir.

Kamu Davası Nasıl Düşer?

Kamu davasının düşmesi TCK’da öngörülen düşme sebeplerinin varlığı söz konusu ise mümkündür. Soruşturma sonucunda yeterli suç şüphesi oluşturacak delil elde edilemediğinde ya da kovuşturma imkanı olmadığında dava düşer. Kamu davasının düşmesine yol açan sebepler şunlardır:

  • Şikayete bağlı suçlar için şikayetten vazgeçilmesi,
  • Sanığın vefatı,
  • Genel af çıkması,
  • Ön ödeme,
  • Uzlaşma,
  • Soruşturma iznine tabi olan hususlarda soruşturma izni verilmemesi.

Kamu Davası Cezaları

Kamu davası açıldığında sanık veya şüpheli hakkında çeşitli hükümler verilebilir. Ceza davasının sonlanmasına yol açan bu kararlar aşağıdaki gibi sıralanır:

  • Beraat kararı,
  • Ceza verilmesine yer olmadığı kararı,
  • Mahkumiyet kararı,
  • Güvenlik tedbirlerine hükmedilmesi kararı,
  • Dava reddi,
  • Dava düşmesi.

Beraat kararı verildiğinde fail hakkında bir cezaya hükmedilmediği anlaşılır. Fiil suç olmaya devam etmesine rağmen sanığa ceza verilememesi anlamına gelen ceza verilmesine yer olmadığına dair karar çeşitli nedenlerle alınabilir.

Mahkumiyet kararı verildiğinde sanık cezalandırılır. Bazı durumlarda ise sanık hakkında güvenlik tedbirlerinin uygulanması kararı alınabilir. Aynı fiile istinaden sanık hakkında önceden verilen bir hükmün varlığı söz konusu ise ya da açılmış bir dava varsa dava reddedilir. Buna ilaveten kanunda öngörülen düşme sebeplerinin varlığı halinde de ceza davasının düşmesi söz konusu olur.

Son olarak, kamu davaları çerçevesinde başlatılan soruşturmalar ve yürütülen kovuşturmalarda hak ve menfaat kaybı yaşanmaması adına uzman bir ceza avukatı tarafından temsil olunmak son derece önemlidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kamu Davası Hangi Durumlarda Açılır?

Kamu davası toplumun doğrudan veya dolaylı olarak zarar göreceği suçlar karşısında savcılık tarafından açılan bir davadır. Kamunun veya devletin zarar görmesi halinde bu davalar ceza davası olarak açılmaktadır. Kamu düzeni, kamu sağlığı ya da genel ahlak gibi toplumu ilgilendiren çeşitli suçlar nedeni ile kamu davası açılabilir.

Kamu Davası Açılırsa Hapis Cezası Verilir mi?

Sanık veya şüpheli hakkında kamu davası sonucunda işlenen suça bağlı olarak hapis cezası veya para cezası uygulanabilir. Bazı suçlarda hapis cezası ile adli para cezasının birlikte verilebilmesi de mümkündür.

Kamu Davası Ne Kadar Sürer?

Kamu davası işlenen suçun kapsamına, mahkemelerin iş yüküne, delillerin incelenmesine, sanık ve katılan sayısına bağlı olarak farklı sürelerde sonuçlanabilir. Ortalama olarak 6 ay 2 yıl aralığında bir kamu davası sonuçlanabilir. Bazı durumlarda ise kamu davasının ertelenmesi kararı alınmış ise 5 yıl süre ile davanın görülmesi ertelenir ve sanık ya da şüpheli bu süre içinde kasti bir suç işlemediği takdirde dava düşer.

Kamu Davası Nedir?

Savcılık tarafından açılan kamu davaları ceza davası niteliğine sahiptir. Toplumun olumsuz yönde etkilenmesine sebep olan ya da devlete karşı işlenen suçlarda Cumhuriyet savcısı görevli ve yetkili mahkemeye kamu davasını açar.

Call Now Button